Jak oznakować punkt pierwszej pomocy zgodnie z zasadami BHP?
Punkt pierwszej pomocy i miejsce usytuowania apteczki powinny być oznakowane zgodnie z Polską Normą i łatwo dostępne. Sam znak nie wystarcza: przy punkcie lub apteczce, w widocznym miejscu, powinny znajdować się także instrukcja udzielania pierwszej pomocy oraz wykaz wyznaczonych, przeszkolonych pracowników. Oznaczenie ma prowadzić do rzeczywistego miejsca pomocy szybko i bez zgadywania.
Użyj właściwego znaku bezpieczeństwa pierwszej pomocy, umieść go tak, aby był widoczny na drodze dojścia, a w miejscach niejednoznacznych dodaj czytelne wskazanie kierunku. Przy samej apteczce lub punkcie wywieś instrukcję pierwszej pomocy i aktualny wykaz osób wyznaczonych do jej udzielania. Po zmianie układu pomieszczeń sprawdź, czy oznaczenie nadal prowadzi do właściwego miejsca.
Co dokładnie trzeba oznakować w zakładzie pracy?
Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy rozróżniają punkty pierwszej pomocy oraz apteczki. Punkt pierwszej pomocy jest wymagany w wydziałach lub oddziałach, w których prowadzi się prace powodujące duże zagrożenia wypadkowe albo wydzielanie par, gazów lub pyłów szkodliwych dla zdrowia. Apteczki mają być zapewnione w poszczególnych wydziałach lub oddziałach zakładu pracy. Liczbę, usytuowanie i wyposażenie tych miejsc ustala się w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzaju i nasilenia zagrożeń.
Z punktu widzenia oznakowania najważniejszy jest prosty wymóg: zarówno punkt pierwszej pomocy, jak i miejsce usytuowania apteczki powinny być odpowiednio oznakowane zgodnie z Polską Normą i łatwo dostępne. Nie należy więc traktować oznaczenia jako dodatku estetycznego. Jego zadaniem jest umożliwienie pracownikowi, gościowi albo osobie udzielającej pomocy szybkiego odnalezienia właściwego miejsca.
Jeżeli w firmie funkcjonuje kilka apteczek, każda powinna mieć własne, jednoznaczne oznaczenie. W dużym obiekcie warto również sprawdzić drogę dojścia z hal, magazynów, zaplecza, pomieszczeń socjalnych i biur. Gdy lokalizacja nie jest oczywista, samo oznaczenie na drzwiach lub szafce może nie wystarczyć z punktu widzenia praktycznej orientacji.
Jaki znak zastosować do oznaczenia pierwszej pomocy?
Przepisy odsyłają do Polskiej Normy. Aktualnym punktem odniesienia jest PN-EN ISO 7010:2020-07 dotycząca barw bezpieczeństwa i zarejestrowanych znaków bezpieczeństwa. W praktyce oznaczenie pierwszej pomocy ma postać znaku bezpieczeństwa kojarzonego z pierwszą pomocą, w zielonej i białej kolorystyce. Należy korzystać z poprawnego, standaryzowanego wzoru, a nie z własnoręcznie przygotowanego napisu lub przypadkowego symbolu.
Najbezpieczniejsze organizacyjnie jest stosowanie jednolitego systemu znaków w całym obiekcie. Dzięki temu pracownik nie musi interpretować kilku różnych piktogramów oznaczających to samo. Jeżeli używasz dodatkowych tablic tekstowych, traktuj je jako uzupełnienie, a nie zastępstwo właściwego znaku bezpieczeństwa.
Najpierw właściwy znak bezpieczeństwa, potem ewentualny tekst pomocniczy. Nie zamieniaj standardowego oznaczenia na logo firmy, napis „apteczka” w dowolnym kolorze ani symbol, którego znaczenie trzeba tłumaczyć.
Gdzie umieścić znak, aby był naprawdę widoczny?
Przepis nie podaje jednej uniwersalnej wysokości montażu dla każdego rodzaju pomieszczenia. Dlatego miejsce trzeba dobrać do rzeczywistych warunków. Znak powinien być widoczny na typowej drodze dojścia, niezasłaniany przez otwarte skrzydło drzwi, regał, tablicę ogłoszeń, maszynę, zapas towaru ani wyposażenie, które regularnie zmienia położenie.
Dobrym testem jest przejście trasą osoby, która nie zna budynku. Zacznij w kilku realnych punktach: przy wejściu do działu, na hali, w magazynie, przy stanowiskach pracy i na korytarzu. Sprawdź, w którym miejscu po raz pierwszy można rozpoznać lokalizację pierwszej pomocy. Jeżeli użytkownik dochodzi do skrzyżowania korytarzy i nie wie, gdzie skręcić, potrzebne jest dodatkowe wskazanie kierunku.
Znak zamontowany bezpośrednio nad apteczką jest czytelny dopiero wtedy, gdy sama ściana znajduje się w polu widzenia. W obiektach z wysokimi regałami lub dużą liczbą przegród warto rozważyć oznaczenie umieszczone wyżej albo w miejscu lepiej widocznym z ciągu komunikacyjnego. Nie chodzi jednak o konkretną liczbę centymetrów, tylko o skuteczną identyfikację i łatwy dostęp.
Jakie informacje powinny znajdować się przy apteczce lub punkcie?
Przy punkcie pierwszej pomocy i przy apteczce, w widocznym miejscu, powinny być wywieszone instrukcje udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników wyznaczonych i przeszkolonych do udzielania pierwszej pomocy. To wymaganie jest niezależne od samego piktogramu.
Wykaz powinien być praktycznie użyteczny i aktualny. Jeżeli organizacja podaje przy nazwiskach wewnętrzne numery telefonów albo inne dane kontaktowe, trzeba pilnować ich aktualności po zmianie stanowiska, numeru lub składu zespołu. Państwowa Inspekcja Pracy w materiałach informacyjnych wskazuje na umieszczanie przy punkcie listy przeszkolonych i wyznaczonych pracowników wraz z danymi umożliwiającymi kontakt.
Instrukcja powinna być czytelna, nieprzysłonięta i dostępna w tym samym miejscu, do którego prowadzi oznakowanie. Dokument schowany wewnątrz zamkniętej szafki nie spełnia funkcji widocznej informacji przy apteczce. Warto też zadbać, aby instrukcja nie została przypadkowo zasłonięta przez bieżące ogłoszenia.
Jak oznaczyć drogę dojścia do punktu pierwszej pomocy?
Jeżeli apteczka znajduje się przy głównym ciągu komunikacyjnym i jest od razu widoczna, pojedyncze oznaczenie może być wystarczające. W bardziej złożonym układzie potrzebne są znaki kierunkowe prowadzące użytkownika z miejsc, w których naturalnie pojawia się wątpliwość co do dalszej drogi. Kierunek powinien być konsekwentny: jedna tablica nie może wskazywać w lewo, gdy kolejna wymusza zawracanie.
Nie ma sensu tworzyć „szlaku” z nadmiernej liczby tablic. Oznaczenie ma pomagać w decyzji. Największą wartość mają znaki przy skrzyżowaniach korytarzy, wejściach do stref, schodach, przejściach między budynkami lub w miejscach, gdzie punkt jest poza bezpośrednim polem widzenia.
| Element | Gdzie stosować | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Znak przy punkcie lub apteczce | Bezpośrednio przy rzeczywistym miejscu pierwszej pomocy | Czy jest widoczny na podejściu i nie jest zasłaniany |
| Wskazanie kierunku | Na trasie, gdy lokalizacja nie jest oczywista | Czy prowadzi jednoznacznie do właściwego miejsca |
| Instrukcja pierwszej pomocy | W widocznym miejscu przy punkcie lub apteczce | Czy jest czytelna i aktualna |
| Wykaz wyznaczonych pracowników | Przy punkcie lub apteczce | Czy osoby i dane kontaktowe są aktualne |
Widoczność to nie wszystko — punkt musi być łatwo dostępny
Dobre oznakowanie nie naprawi złej lokalizacji. Jeżeli znak prowadzi do pomieszczenia zamykanego na klucz, a klucz ma tylko jedna nieobecna osoba, organizacja pierwszej pomocy jest problematyczna. Tak samo, gdy do apteczki trzeba przejść przez strefę czasowo niedostępną, przesunąć ciężkie przedmioty albo pokonać trasę, która w praktyce jest zablokowana.
Łatwa dostępność powinna obowiązywać podczas faktycznej pracy, także na zmianach. Przepisy wskazują, że obsługa punktów i apteczek na każdej zmianie powinna być powierzona wyznaczonym pracownikom przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy. Oznakowanie i lista osób muszą więc odpowiadać temu, jak firma działa w praktyce, a nie tylko schematowi z jednej zmiany dziennej.
Po remoncie, zmianie regałów, przeniesieniu działu albo reorganizacji wejść sprawdź oznaczenie ponownie. Nawet poprawny znak może stracić funkcję, jeśli zmieni się pole widzenia albo trasa dojścia.
Jak oznakować punkt pierwszej pomocy krok po kroku?
- 1Ustal rzeczywistą lokalizację.
Sprawdź, gdzie zgodnie z organizacją pierwszej pomocy znajduje się punkt lub apteczka i czy miejsce jest łatwo dostępne podczas każdej zmiany.
- 2Zastosuj właściwy znak bezpieczeństwa.
Wybierz oznaczenie zgodne z Polską Normą, a nie własny symbol lub sam napis.
- 3Sprawdź widoczność z głównych kierunków.
Przejdź drogę od stanowisk pracy i oceń, czy znak jest widoczny przed dotarciem do samej szafki lub pomieszczenia.
- 4Dodaj wskazania tam, gdzie można pomylić drogę.
Jeżeli trasa ma zakręty, skrzyżowania lub przejścia między strefami, zastosuj czytelne oznaczenia kierunkowe.
- 5Wywieś instrukcję i wykaz osób.
Umieść je w widocznym miejscu przy punkcie lub apteczce i sprawdź aktualność danych.
- 6Usuń przeszkody.
Zadbaj, aby dojścia nie blokowały drzwi, palety, kartony, meble ani inne elementy wyposażenia.
- 7Sprawdź system po zmianach.
Po remoncie, relokacji lub zmianie organizacji pracy powtórz przejście trasą i popraw stare wskazania.
Najczęstsze błędy w oznakowaniu pierwszej pomocy
- Sam napis „Apteczka”. Tekst nie powinien zastępować właściwego znaku bezpieczeństwa.
- Znak niewidoczny z drogi dojścia. Oznaczenie na froncie szafki nie pomaga, jeśli szafka jest schowana za narożnikiem.
- Stare strzałki po przeniesieniu apteczki. Błędne oznaczenie może skierować osobę w przeciwną stronę.
- Apteczka za zamkniętymi drzwiami. Widoczny znak nie rekompensuje braku łatwego dostępu.
- Brak instrukcji lub wykazu osób. Te informacje powinny być widoczne przy punkcie albo apteczce.
- Nieaktualna lista pracowników. Nazwisko osoby, która nie pracuje już w danej zmianie lub firmie, obniża użyteczność systemu.
- Różne symbole w różnych działach. Niespójność utrudnia szybkie rozpoznanie oznaczenia.
- Oznaczenie zasłonięte wyposażeniem. Regał, otwarte drzwi lub składowany towar mogą całkowicie wyłączyć znak z pola widzenia.
Checklista oznakowania punktu pierwszej pomocy
- punkt pierwszej pomocy i każda apteczka mają właściwe oznaczenie;
- oznaczenia są zgodne z aktualnym systemem znaków bezpieczeństwa;
- znak jest widoczny z typowej drogi dojścia;
- w miejscach niejednoznacznych są czytelne wskazania kierunku;
- nie ma starych znaków prowadzących do poprzedniej lokalizacji;
- do punktu lub apteczki można swobodnie dotrzeć podczas każdej zmiany;
- przy punkcie lub apteczce znajduje się widoczna instrukcja pierwszej pomocy;
- wywieszono aktualny wykaz pracowników wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy;
- po zmianach organizacyjnych sprawdzono ponownie widoczność i dojście.
Powiązane poradniki
- Gdzie zamontować apteczkę, aby była widoczna i szybko dostępna?
- Instrukcja pierwszej pomocy — gdzie ją umieścić i jaką wybrać?
- Co powinno znaleźć się w apteczce pierwszej pomocy w biurze?
- Jak dobrać liczbę apteczek do wielkości firmy i rozmieszczenia stanowisk?
Produkty polecane
Apteczki ścienne do stałego punktu pierwszej pomocy
Modele ścienne pomagają utworzyć stałe, łatwe do oznaczenia miejsce pierwszej pomocy. Porównując je, zwróć uwagę na sposób montażu, lokalizację w obiekcie i to, czy wybrany zestaw odpowiada potrzebom ustalonym dla danego stanowiska lub strefy.
Apteczki firmowe do biura i dodatkowych stref
W biurze, zapleczu lub wydzielonej strefie może być potrzebny niezależny zestaw pierwszej pomocy. Wybór powinien wynikać z organizacji pracy i zagrożeń, a nie z samej nazwy zestawu; porównaj przede wszystkim miejsce przeznaczenia i zakres wyposażenia wskazany w produkcie.
Wyposażenie i opatrunki do utrzymania punktu w gotowości
Po użyciu materiałów punkt trzeba uzupełnić zgodnie z przyjętą organizacją pierwszej pomocy. Te pozycje obejmują wyposażenie i opatrunki, które mogą być elementem uzupełnienia, jeśli odpowiadają potrzebom ustalonym dla konkretnego miejsca pracy.
Dodatkowe stacje ścienne przy punkcie pierwszej pomocy
Dozowniki i zestaw do płukania oka mogą uzupełniać podstawowy punkt tam, gdzie wynika to z rodzaju pracy i oceny zagrożeń. Nie są uniwersalnym obowiązkiem dla każdego biura; ich sens ocenia się w odniesieniu do rzeczywistego stanowiska i sposobu udzielania pomocy.
FAQ
Czy apteczka musi być oznakowana?
Tak. Ogólne przepisy BHP wymagają, aby punkty pierwszej pomocy i miejsca usytuowania apteczek były odpowiednio oznakowane zgodnie z Polską Normą i łatwo dostępne.
Czy przy apteczce trzeba wywiesić instrukcję pierwszej pomocy?
Tak. W punkcie pierwszej pomocy i przy apteczce, w widocznym miejscu, powinny znajdować się instrukcja udzielania pierwszej pomocy oraz wykaz pracowników wyznaczonych i przeszkolonych do jej udzielania.
Czy znak pierwszej pomocy powinien być widoczny z korytarza?
Oznaczenie ma umożliwiać szybkie odnalezienie rzeczywistego miejsca pomocy. Jeżeli znak nad apteczką nie jest widoczny z głównej drogi dojścia, praktycznym rozwiązaniem są dodatkowe znaki kierunkowe w miejscach, w których użytkownik musi wybrać dalszą drogę.
Czy punkt pierwszej pomocy może znajdować się za zamkniętymi drzwiami?
Przepisy wymagają łatwej dostępności. Organizacja dostępu nie powinna powodować, że w sytuacji nagłej pracownik nie może szybko dotrzeć do punktu lub apteczki z powodu zamknięcia, kontroli dostępu albo braku osoby z kluczem.
Czy oznaczenie trzeba zmienić po przeniesieniu apteczki?
Tak. Oznakowanie powinno prowadzić do aktualnego miejsca. Po zmianie lokalizacji trzeba przenieść właściwy znak, poprawić oznaczenia kierunkowe i usunąć stare wskazania, które mogłyby wprowadzać w błąd.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy — § 44.
- Państwowa Inspekcja Pracy — „Pierwsza pomoc – apteczka”.
- PN-EN ISO 7010:2020-07 — „Symbole graficzne — Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa — Zarejestrowane znaki bezpieczeństwa”.
Uzupełnij wyposażenie pierwszej pomocy
Po ustaleniu potrzeb punktu pierwszej pomocy porównaj apteczki i elementy wyposażenia dostępne w A-Z Biuro.