Norma DIN 13157 i DIN 13164 – którą stosować w konkretnym miejscu?
DIN 13157 wybiera się przede wszystkim jako punkt odniesienia dla apteczek w miejscach pracy i obiektach, natomiast DIN 13164 dotyczy wyposażenia apteczek samochodowych. Nie należy stosować tych oznaczeń zamiennie: zestaw przeznaczony do pojazdu nie musi odpowiadać potrzebom biura, warsztatu lub magazynu, a apteczka zakładowa nie zawsze będzie praktyczna w samochodzie.
Do biura, szkoły, urzędu, magazynu lub zakładu pracy wybierz zwykle wyposażenie oznaczone DIN 13157, a do samochodu – DIN 13164. W firmie ostateczny zakres, liczbę i rozmieszczenie apteczek trzeba jednak dopasować do zagrożeń, liczby osób i organizacji pracy. Sama zgodność z DIN nie zastępuje oceny ryzyka ani obowiązków wynikających z polskich przepisów BHP.
DIN 13157 i DIN 13164 – najważniejsza różnica
Najprostsza zasada zakupowa brzmi: DIN 13157 jest standardem kojarzonym z wyposażeniem pierwszej pomocy dla miejsc pracy i obiektów, a DIN 13164 – z zestawami przeznaczonymi do pojazdów. Obie normy dotyczą materiałów pierwszej pomocy, ale zostały opracowane dla odmiennych warunków użytkowania.
W apteczce zakładowej liczy się możliwość reagowania na zdarzenia występujące w stałym miejscu, w którym może przebywać wielu pracowników, klientów, uczniów albo interesantów. Zestaw samochodowy musi natomiast być kompaktowy, łatwy do przewożenia i dostosowany do udzielania pomocy podczas zdarzeń drogowych lub podróży.
| Kryterium | DIN 13157 | DIN 13164 |
|---|---|---|
| Podstawowe przeznaczenie | Miejsca pracy i obiekty | Pojazdy |
| Typowe zastosowanie | Biuro, szkoła, urząd, warsztat, magazyn, punkt usługowy | Samochód osobowy, pojazd firmowy, samochód dostawczy |
| Sposób przechowywania | Szafka, walizka, pojemnik ścienny lub mobilny zestaw zakładowy | Torba, saszetka albo kompaktowe pudełko zabezpieczone w pojeździe |
| Najważniejsze kryterium dodatkowe | Ocena ryzyka, liczba osób, rozmieszczenie stanowisk i dostępność | Łatwy dostęp w pojeździe, odporność opakowania i kompletność wkładu |
| Czy normy można stosować zamiennie? | Nie. Zgodność jednego zestawu z określoną normą nie oznacza automatycznie, że odpowiada on zastosowaniu przewidzianemu dla drugiej. | |
Co właściwie określają normy DIN?
Oznaczenie DIN na apteczce odnosi się przede wszystkim do ustandaryzowanego zestawu materiałów pierwszej pomocy. Pomaga kupującemu rozpoznać, dla jakiego rodzaju zastosowania przygotowano wkład i według jakiej specyfikacji skompletowano jego zawartość.
Norma nie rozstrzyga jednak wszystkich kwestii związanych z bezpieczeństwem. Nie określa samodzielnie, ile apteczek powinno znaleźć się w konkretnym budynku, na której ścianie należy je zamontować ani jak szybko pracownik powinien do nich dotrzeć. Nie zastępuje też analizy zagrożeń charakterystycznych dla zakładu.
Podczas zakupu trzeba rozdzielić trzy sprawy:
- zgodność wkładu z normą – informuje o zestawie materiałów znajdujących się w apteczce;
- rodzaj pojemnika – decyduje o sposobie przechowywania, montażu i przenoszenia;
- organizację pierwszej pomocy – obejmuje liczbę punktów, ich rozmieszczenie, oznakowanie, kontrole i wyznaczenie osób odpowiedzialnych.
Sprawdź także wydanie normy. DIN 13157 i DIN 13164 są publikowane w konkretnych wydaniach i mogą być aktualizowane. Samo skrócone oznaczenie „DIN 13157” albo „DIN 13164” w nazwie oferty nie wskazuje, według którego wydania skompletowano wkład. Przed zakupem sprawdź pełne oznaczenie normy wraz z datą lub rokiem wydania deklarowanym przez producenta, wykaz zawartości oraz informacje w dokumentacji produktu. Jeżeli oferta podaje tylko numer normy, poproś o doprecyzowanie wersji.
Dlatego metalowa szafka nie staje się apteczką DIN 13157 wyłącznie z powodu swojej formy. O zgodności przesądza deklarowany wkład. Podobnie niewielka torba może zawierać wyposażenie zakładowe albo samochodowe – trzeba sprawdzić opis, pełne oznaczenie normy, deklarowane wydanie i kompletność zestawu.
Czy polskie przepisy wymagają DIN 13157 w każdym zakładzie pracy?
Polskie ogólne przepisy BHP zobowiązują pracodawcę do zapewnienia sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy oraz środków potrzebnych do jej udzielania. W poszczególnych wydziałach lub częściach zakładu powinny być dostępne apteczki, a przy pracach o dużym ryzyku wypadku albo związanych z wydzielaniem się par, gazów lub pyłów substancji niebezpiecznych mogą być potrzebne również punkty pierwszej pomocy.
Przepisy nie sprowadzają tego obowiązku do prostego polecenia zakupu jednego zestawu DIN 13157 dla każdej firmy. Liczbę, usytuowanie i wyposażenie apteczek ustala się z uwzględnieniem rodzajów oraz nasilenia zagrożeń, konsultując te kwestie z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. Apteczki i punkty pierwszej pomocy muszą być odpowiednio oznakowane i łatwo dostępne.
DIN 13157 jest więc praktycznym i rozpoznawalnym punktem wyjścia przy zakupie wyposażenia do wielu biur, szkół, instytucji i zakładów pracy. Nie jest jednak uniwersalnym zamiennikiem oceny ryzyka. Jeżeli w obiekcie występują szczególne zagrożenia, podstawowy wkład może wymagać uzupełnienia o środki wskazane po analizie stanowisk i konsultacji ze specjalistami BHP oraz lekarzem.
Którą normę wybrać do konkretnego miejsca?
Biuro, urząd i placówka administracyjna
W typowym biurze właściwym punktem wyjścia będzie wyposażenie DIN 13157. Może być umieszczone w szafce ściennej, walizce albo innym oznakowanym pojemniku. Przy wyborze trzeba uwzględnić liczbę pracowników, układ pomieszczeń, liczbę kondygnacji, obecność recepcji, kuchni, archiwum i pomieszczeń technicznych.
Jedna rozbudowana apteczka nie zawsze jest lepsza od kilku mniejszych. Jeżeli dojście do niej wymaga przejścia do innego skrzydła lub na inną kondygnację, formalna obecność zestawu w budynku nie zapewnia jeszcze szybkiego dostępu.
Szkoła, przedszkole i instytucja publiczna
DIN 13157 może stanowić standard zakupowy wkładu, ale nie wyznacza samodzielnie liczby ani lokalizacji apteczek. W szkole lub przedszkolu trzeba dodatkowo stosować właściwe przepisy sektorowe dotyczące bezpieczeństwa w placówkach oświatowych oraz uwzględnić rodzaj pomieszczeń i prowadzonych zajęć. Punkty z wyposażeniem pierwszej pomocy należy zatem planować zgodnie z wymaganiami obowiązującymi placówkę i rzeczywistymi potrzebami, a nie wyłącznie według wygody umieszczenia zestawu w sekretariacie, pokoju nauczycielskim czy portierni.
Placówka powinna ponadto uwzględnić liczbę użytkowników, zajęcia sportowe, pracownie techniczne, kuchnię, teren zewnętrzny oraz wycieczki. Zestaw pozostający na stałe w budynku nie rozwiązuje potrzeb grupy przebywającej poza obiektem. Na wyjścia i zajęcia terenowe może być potrzebna odrębna apteczka przenośna, dobrana do charakteru aktywności i liczby uczestników.
Magazyn, warsztat i zakład produkcyjny
W takich miejscach również można rozpocząć dobór od DIN 13157, ale nie należy na tym kończyć analizy. Trzeba uwzględnić skaleczenia, urazy mechaniczne, oparzenia, odpryski, kontakt z substancjami chemicznymi oraz pracę w rozproszonych strefach. Rodzaj dodatkowego wyposażenia powinien wynikać z rzeczywistych zagrożeń, a nie z przypadkowej listy akcesoriów.
W większym obiekcie potrzebne mogą być dodatkowe apteczki lub punkty pierwszej pomocy. Należy również sprawdzić, czy do zestawu można dotrzeć bez przechodzenia przez zamknięte pomieszczenia, strefy kontrolowanego dostępu lub ciągi zagrożone w razie awarii.
Budowa, serwis terenowy i mobilna ekipa
W pracy poza stałą siedzibą ważna jest nie tylko zawartość, lecz także mobilność i ochrona materiałów. Przenośna apteczka oparta na DIN 13157 powinna mieć trwałe zamknięcie i pojemnik odpowiedni do warunków transportu. Wkład należy chronić przed wilgocią, pyłem, zabrudzeniem, skrajną temperaturą i uszkodzeniem opakowań jednostkowych.
Jeżeli zespół dojeżdża samochodem, warto rozdzielić dwa zastosowania: apteczkę zakładową przeznaczoną do miejsca wykonywania pracy oraz zestaw DIN 13164 pozostający w pojeździe.
Samochód osobowy lub firmowy
Do samochodu należy wybierać zestaw oznaczony DIN 13164. Norma ta dotyczy apteczki samochodowej i uwzględnia specyfikę udzielania pierwszej pomocy podczas podróży oraz zdarzeń drogowych.
Samo oznaczenie normy nie wystarczy. Apteczkę trzeba umieścić tak, aby nie przemieszczała się swobodnie, nie była przygnieciona bagażem i dało się ją wyjąć bez opróżniania całego bagażnika. Schowanie zestawu głęboko we wnęce technicznej może znacząco opóźnić jego użycie.
Flota i pojazdy specjalnego przeznaczenia
We flocie firmowej warto ujednolicić model zestawu DIN 13164, miejsce jego przechowywania i sposób kontroli. Ułatwia to kierowcom znalezienie wyposażenia niezależnie od używanego pojazdu oraz pozwala prowadzić wspólny harmonogram przeglądów.
Obowiązek posiadania apteczki w danym rodzaju pojazdu wynika z właściwych przepisów dotyczących wyposażenia pojazdów, a nie z samej normy DIN. DIN 13164 opisuje standard zestawu samochodowego, lecz nie rozstrzyga samodzielnie, czy konkretny pojazd podlega ustawowemu obowiązkowi jego posiadania.
Jak dobrać właściwą apteczkę krok po kroku?
- Określ miejsce użycia. Ustal, czy zestaw ma pozostać w budynku, jeździć w samochodzie, czy być przenoszony przez ekipę terenową.
- Rozpoznaj zagrożenia. Inne potrzeby ma spokojne biuro, a inne warsztat, magazyn wysokiego składowania, kuchnia lub pracownia techniczna.
- Wybierz bazową normę. Dla miejsca pracy rozważ DIN 13157, a dla pojazdu DIN 13164. Nie wybieraj wyłącznie na podstawie rozmiaru lub ceny opakowania.
- Zweryfikuj deklarowane wydanie i zawartość wkładu. Sprawdź pełne oznaczenie normy wraz z datą lub rokiem wydania deklarowanym przez producenta, wykaz zawartości oraz informacje w dokumentacji produktu. Sam numer DIN użyty w nazwie oferty nie wystarcza do oceny aktualności wkładu.
- Dobierz formę pojemnika. Szafka sprawdzi się w stałym i dobrze oznakowanym punkcie, a walizka lub pudełko tam, gdzie zestaw trzeba przenosić.
- Ustal liczbę punktów. Weź pod uwagę kondygnacje, odległości, strefy dostępu, zmiany robocze oraz miejsca, w których najczęściej przebywają ludzie.
- Zaplanuj wyposażenie dodatkowe. W firmie powinno ono wynikać z oceny ryzyka i konsultacji, a nie z założenia, że większa liczba przypadkowych produktów zawsze zwiększa bezpieczeństwo.
- Wyznacz zasady kontroli. Określ, kto sprawdza kompletność, terminy przydatności, stan opakowań i dostępność zestawu.
Szafka, walizka czy pudełko – czy pojemnik wpływa na normę?
Norma wyposażenia i forma obudowy to dwa odrębne kryteria. Szafka ścienna nie przesądza automatycznie o zgodności z DIN 13157, a materiałowa saszetka nie zawsze oznacza DIN 13164. Przed zakupem należy oddzielnie sprawdzić wkład oraz pojemnik.
- Szafka ścienna zapewnia stałą lokalizację i dobre oznakowanie. Jest odpowiednia do biur, korytarzy, portierni i pomieszczeń wspólnych.
- Walizka pozwala szybko zabrać cały zestaw do poszkodowanego. Sprawdza się w warsztacie, magazynie, szkole i rozległym obiekcie.
- Pudełko lub torba ułatwia transport i przechowywanie w pojeździe. Wymaga jednak wyznaczenia stałego miejsca, aby nie została przypadkowo przeniesiona.
Pojemnik powinien chronić materiały przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami. Musi też otwierać się bez użycia trudno dostępnych kluczy lub narzędzi. Jeżeli szafka jest zamykana, sposób dostępu nie może powodować opóźnienia w sytuacji nagłej.
Najczęstsze błędy przy wyborze DIN 13157 lub DIN 13164
- Kupowanie zestawu samochodowego jako jedynej apteczki biurowej. DIN 13164 ma inne zastosowanie i nie powinien być automatycznie traktowany jako zamiennik wyposażenia zakładowego.
- Wybór na podstawie wyglądu pojemnika. Zielony znak, krzyż lub metalowa obudowa nie potwierdzają zawartości zgodnej z konkretną normą.
- Pomijanie wydania normy. Sam numer DIN w nazwie produktu nie potwierdza, według której wersji skompletowano wkład. Trzeba sprawdzić pełne oznaczenie, wykaz zawartości i dokumentację producenta.
- Założenie, że jedna apteczka wystarczy w każdym obiekcie. Liczba punktów zależy między innymi od rozkładu pomieszczeń, zagrożeń i organizacji pracy.
- Brak rozdzielenia apteczki budynkowej i samochodowej. Przenoszenie jednego zestawu między biurem a pojazdem prowadzi do okresów, w których nie jest on dostępny w żadnym właściwym punkcie.
- Brak kontroli po użyciu. Nawet nowy zestaw przestaje być kompletny po pobraniu materiałów, jeśli nie zostanie niezwłocznie uzupełniony.
- Przechowywanie w nieodpowiednich warunkach. Wilgoć, zabrudzenie, uszkodzone opakowania i wysoka temperatura mogą pogorszyć stan materiałów.
- Traktowanie normy jako pełnej oceny potrzeb. Zestaw zgodny z DIN jest bazą, ale szczególne zagrożenia mogą wymagać innych środków i dodatkowej organizacji pierwszej pomocy.
Checklista przed zakupem apteczki
- Czy wiem, czy apteczka będzie używana w obiekcie, pojeździe czy podczas pracy mobilnej?
- Czy dla budynku wybrałem wkład DIN 13157, a dla samochodu DIN 13164?
- Czy producent wskazuje pełne oznaczenie normy wraz z datą lub rokiem deklarowanego wydania?
- Czy wykaz zawartości jest dostępny i odpowiada informacjom w dokumentacji produktu?
- Czy kupuję kompletną apteczkę, czy tylko wkład do posiadanego pojemnika?
- Czy pojemnik nadaje się do montażu albo transportu w planowanych warunkach?
- Czy apteczka będzie widoczna, oznakowana i dostępna bez zbędnej zwłoki?
- Czy liczba zestawów odpowiada rozkładowi pomieszczeń, kondygnacji i stanowisk?
- Czy potrzeby firmy zostały odniesione do oceny ryzyka i konsultacji BHP?
- Czy wyznaczono osobę kontrolującą kompletność i terminy przydatności?
- Czy istnieje zapas lub procedura szybkiego uzupełniania zużytych materiałów?
Jak utrzymać zgodność i gotowość zestawu?
Zakup odpowiedniej apteczki jest dopiero początkiem. Materiały są zużywane, opakowania mogą zostać uszkodzone, a część zawartości ma określony termin przydatności. Kontrola powinna obejmować nie tylko daty, lecz także kompletność, czytelność oznakowania, czystość pojemnika i możliwość szybkiego otwarcia.
W firmie warto prowadzić prostą listę kontrolną zawierającą datę przeglądu, nazwisko osoby sprawdzającej oraz wykaz braków. Po każdym użyciu apteczkę należy skontrolować niezależnie od regularnego harmonogramu. W pojazdach flotowych przegląd można połączyć z okresową kontrolą wyposażenia samochodu.
Jeżeli wymieniany jest cały wkład, trzeba ponownie sprawdzić pełne oznaczenie normy, w tym deklarowaną datę lub rok wydania, wykaz zawartości i informacje producenta. Podobny rozmiar opakowania nie gwarantuje, że nowy zestaw odpowiada poprzedniemu. Przy uzupełnianiu pojedynczych elementów należy zachować wymagany rodzaj i liczbę materiałów oraz nie zastępować ich przypadkowymi produktami o innym przeznaczeniu.
Powiązane poradniki
Produkty polecane
Wyposażenie zgodne z DIN 13157 do pracy i obiektu
Produkty oznaczone DIN 13157 są właściwym punktem wyjścia przy kompletowaniu pierwszej pomocy w biurze, zakładzie pracy, szkole lub instytucji. Wybierz je, gdy potrzebujesz samego wyposażenia do istniejącego pojemnika lub kompletnego rozwiązania do stałego miejsca.
Zestawy DIN 13164 do samochodu i pojazdu
DIN 13164 odnosi się do drogowych zestawów pierwszej pomocy, dlatego te produkty warto rozważyć przede wszystkim do samochodu lub innego pojazdu. Przed zakupem sprawdź, czy potrzebujesz kompletnej apteczki, czy tylko wymiennego wyposażenia.
Apteczki ścienne do stałego wyposażenia obiektu
Apteczki ścienne ułatwiają oznaczenie i szybki dostęp do pierwszej pomocy w biurze, zakładzie, szkole albo instytucji. Dobierz pojemnik do miejsca montażu, liczby użytkowników i zakresu potrzebnego wyposażenia; sama forma ścienna nie przesądza jeszcze o zgodności z konkretną normą.
Przenośne apteczki do firmy i codziennego użytkowania
Walizki i pudełka sprawdzą się tam, gdzie wyposażenie trzeba łatwo przenosić między pomieszczeniami, stanowiskami lub miejscami pracy. Przy wyborze zwróć uwagę na opis zawartości i oznaczenie normy, ponieważ nie każda apteczka uniwersalna zastępuje zestaw DIN 13157 albo DIN 13164.
Najczęściej zadawane pytania
Czy apteczka DIN 13164 może być używana w biurze?
Może pełnić funkcję dodatkowego zestawu, ale nie powinna być automatycznie wybierana jako podstawowa apteczka zakładowa. DIN 13164 opracowano dla pojazdów, natomiast w biurze właściwszym punktem wyjścia jest DIN 13157, uzupełniony zgodnie z oceną zagrożeń i organizacją pracy.
Czy DIN 13157 jest obowiązkowa w każdej polskiej firmie?
Polskie ogólne przepisy BHP wymagają zapewnienia sprawnego systemu pierwszej pomocy i odpowiednich środków, ale nie wskazują DIN 13157 jako jedynego obowiązkowego zestawu dla każdej firmy. Norma jest praktycznym standardem zakupowym, a rzeczywiste wyposażenie, liczba i rozmieszczenie apteczek muszą odpowiadać zagrożeniom występującym w zakładzie.
Czy do samochodu firmowego wystarczy apteczka DIN 13157?
Do pojazdu należy wybierać przede wszystkim zestaw DIN 13164, ponieważ jest to standard apteczki samochodowej. Jeżeli pracownicy wykonują poza pojazdem prace terenowe, mogą dodatkowo potrzebować przenośnej apteczki zakładowej dobranej do ryzyka wykonywanych zadań.
Czy szafka ścienna oznacza zgodność z DIN 13157?
Nie. Szafka jest jedynie pojemnikiem. Zgodność z DIN 13157 musi dotyczyć umieszczonego w niej wyposażenia i powinna wynikać z opisu lub oznaczenia wkładu. Pustą szafkę oraz wkład należy więc oceniać jako dwa oddzielne elementy zakupu.
Jak często trzeba kontrolować apteczkę DIN?
Należy ją sprawdzać regularnie zgodnie z procedurą przyjętą w firmie, a dodatkowo po każdym użyciu. Kontrola powinna obejmować kompletność, terminy przydatności, stan opakowań, czystość pojemnika, oznakowanie i możliwość szybkiego dostępu.
DIN 13157 do obiektu, DIN 13164 do pojazdu – ale zawsze z oceną potrzeb
Jeżeli kupujesz apteczkę do biura, szkoły, urzędu, warsztatu lub magazynu, zacznij od wyposażenia DIN 13157. Do samochodu wybierz DIN 13164. W obu przypadkach sprawdź pełne oznaczenie normy wraz z deklarowanym wydaniem, wykaz zawartości i dokumentację producenta. W obiekcie nie ograniczaj decyzji do oznaczenia normy: sprawdź zagrożenia, liczbę użytkowników, odległość do najbliższego punktu, formę pojemnika i zasady uzupełniania. W firmie posiadającej pojazdy najlepiej utrzymywać dwa niezależne systemy – apteczki zakładowe w miejscach pracy oraz zestawy samochodowe stale przypisane do pojazdów.
Dobierz apteczkę do miejsca i zastosowania
Porównaj apteczki i wkłady przeznaczone do obiektów oraz pojazdów, a przed zakupem sprawdź oznaczenie normy i zakres wyposażenia.